X
تبلیغات
آموزش ریاضی - تشویق و تنبیه کودکان

براي تشويق کودکانمان مي توانيم از اين چهار مدل زير استفاده کنيم:

. تشويق نسبي ثابت: اين مدل به اين صورت است که به کودک مي گوئيم : اگر 5 نمره بيست گرفت به تو جايزه مي دهم.

. تشويق نسبي متغير: در اين مدل به او مي گوئيم که اگر چند نمره بيست گرفتي به تو جايزه مي دهم. در اين نوع تشويق تعداد نمرات را مشخص نمي کنيم.

. تشويق فاصله اي ثابت: اين مدل تشويق بر اساس زمان صورت مي گيرد. مثلاً به کودک مي گوئيم:اگر درسهايت رابخواني هر هفته به تو جايزه مي دهم.

. تشويق فاصله اي متغير: اين مدل هم بر اساس زمان است با اين تفاوت که در اينجا مدت زمان را مشخص نمي کنيم بلکه مي گوئيم: اگر درسهايت را بخواني هر چند وقت يکبار به تو جايزه مي دهم.
بهترين روش تشويق نوع دوم يعني « تشويق نسبي متغير » است.چون:
اولاً نسبي است و مورد سوء استفاده کودک قرار نمي گيرد . زيرا اگر ثابت باشد کودک به هر کلکي که شده 5 نمره بيست را جور مي کند.
ثانياً متغير است و تغيير نوع و مقدار تشويق، از واکسينه شدن کودک جلو گيري مي کند. به دليل اينکه هم افراد با هم متفاوتند و هم حتي يک فرد هم در موفعيتهاي گوناگون متفاوت عمل مي کند. مثلاً يک کار خيلي خوب ارزش دارد که بلافاصله او را تشويق کرد اما بعضي کارها زياد مهم نيستند و اگر چند کار خوب انجام داد بايد تشويق شود. بنابراين کودک از تشويق دلزده نمي شود و تشويق هميشه برايش جديد و هيجان انگيز است
ثالثاً در تشويق هاي نسبي کودک مي فهمد که اين پاداش براي کدام کار يا کارهايش است اما در تشويق هاي فاصله اي به علت فاصله افتادن بين کار و پاداش کودک نمي داند اين پاداش نتيجه کدام کار اوست.

تنبيه کودکان چقدر و چگونه؟
تنبيه را مي توان به سه نوع زير تقسيم کرد
تنبيه کلامي : استفاده از کلماتي مثل احمق، بي عرضه، کله پوک و ... .
تنبيه غير کلامي : تنبيه هاي بدني و رواني. مثل زنداني کردن، سيلي، گوشمالي و ....
تنبيه ترکيبي : که تلفيقي از دو مورد بالاست.
سؤال اساسي اين است که آيا در زندگي کودکانمان تنبيه باشد يا نه؟
نظر مورد قبول اين است که تنبيه منطقي اگر با شرايطش باشد اشکالي ندارد اما بايد از تنبيه غير منطقي بپرهيزيم. مراد از تنبيه غير منطقي تنبيه هاي شديد، غليظ و غير انساني است.


شرايط تنبيه منطقي:
متناسب با شرايط و ظرفيت جسمي و رواني فرد و نيز متناسب با ميزان جرم و خطا باشد.

. سبک و گذرا باشد.


با هدف تربيتي صورت گيرد. يعني از سر دلسوزي و براي تأديب و هدايت باشد.


نکات مهم:

در مورد کودکان، تنبيه کلامي اثري مخرب تر دارد. و نبايد از آن استفاده کرد.

تنبيه منطقي دريادگيري کودکان مؤثر است اما تنبيه غير منطقي باعث تخريب يادگيري مي شود.

چگونه تشويق

نکاتي که در تشويق بايد رعايت گردد :


- علت تشويق بايستي مشخص باشد تا کودک بفهمد که به چه سببي مورد تشويق قرار گرفته است.
- نفس عملکرد کودک بايد مورد تشويق قرار گيرد ( مستقيماً به رفتار کودک مربوط باشد ) نه شخصيت او.
- تشويق بايد با تقويت دروني کودک همسو باشد ( اول تقويت دروني و بعد تشويق )
- تشويق بايد گاه به گاه و در برابر کارهاي ممتاز باشد ، نه به صورت دايم و براي هر کار ؛ زيرا اگر چنين شد ارزش و تأثير تربيتي خود را از دست خواهد داد .
- وقتي کودک را تشويق و تحسين مي کنيم نبايد او را با بچه ي ديگري مقايسه کنيم . مثلاً صحيح نيست که پدري به فرزندش بگويد آفرين بر تو که خوب درس مي خواني و مانند حسن تنبل نيستي ، زيرا در اين صورت ، کودک ديگر ، تحقير و مذمت مي شود. از سوي ديگر اين عمل مضر است و بدآموزي دارد .
- تشويق در بين همسالان و دوستان مؤثرتر از تشويق به تنهايي است .
- تشويق بايد با سن کودک ، نيازهاي او و شرايط و موقعيت مکاني ، شخصيتي ، رواني و ... تناسب داشته باشد .
- تشويق هاي ملموس در مقاطع سني پايين مؤثرتر است .
- تشويق بايد با کار کودک متناسب باشد . صلاح نيست که در برابر يک کار کوچک و کم اهميت تشويق هاي بزرگي انجام بگيرد . پاداش هاي بزرگ را بايد براي کارهاي بزرگتر قرار داد ، بهتر است پاداش همگام با موفقيت هاي تدريجي کودک بزرگ شود .
- بايد پاداش ها و تشويق ها ، در برابر فعاليت ها و جديت هاي کودک انجام بگيرد . نه در برابر موهبت هاي ذاتي او . يک کودک کم هوش که در اثر جديت و تلاش ، رفته رفته به موفقيت هايي نايل مي گردد و نمره پنج او به هشت ترقي مي کند نيز قابل ستايش و تشويق است .
- تشويق بايد طبيعي ، واقعي و به دور از فريب و ريا باشد .
- تشويق بايد بلافاصله اعمال گردد ( به خصوص برا ي سنين پايين )‌.
- اگر تشويق بيش از حد انتظار طبيعي کودک و يا کمتر از حد انتظار او باشد اثر نامطلوبي دارد.

 

کجا و چقدر تشويق

معايب تشويق بيجا و بيش از حد:
.وابستگي کودک به عوامل کنترل بيرون از خود 
.کند شدن محرک هاي دروني (‌از بين رفتن رغبت هاي خود به خودي و جايگزيني رغبت هاي تصنعي
- تشويق بدون دقت ممکن است به صورت رشوه در آيد و اعمال کودک به پاداش وابسته شود و پرتوقع و طلبکار پرورش يابد و در همه جا انتظار پاداش عملي يا معنوي داشته باشد، از همه کس طلبکار شود ولي خودش احساس مسئوليت نکند . گاهي حتي در برابر انجام وظايف قانوني يا اجتماعي يا شرعي خود نيز توقع پاداش خواهد داشت .
- تشويق و تحسين بيش از حد ، کودک را به غرور و خودبيني مبتلا مي سازد. اميرالمؤمنين (ع) مي فرمايد : " چه بسا افرادي که به سبب تعريف و تمجيد مغرور مي شوند " و " در مدح کسي زياده روي و مبالغه مکن ".
نتايج تحقيقات اخير نشان داده است که اگر رفتار کودک و رشد او را از طريق عوامل تشويق بيروني مانند جايزه ، پول ، کارت صدآفرين ، ‌تحسين هاي لفظي مکرر و ساير عوامل بيروني شرطي کنيم ، آزادي و رشد طبيعي را از او سلب و رفتار او را با ضوابط و معيارهاي از پيش تعيين شده قالب سازي کرده ايم .
- تشويق بيش از حد در دراز مدت مانع پيشرفت خود به خودي کودک مي شود .
- تکيه بر تشويق بيروني بدون همسويي با تقويت هاي دروني کودک ، مانع تحول طبيعي او مي شود.



صورتهاي تشويق کودکان

صورت هاي تشويق:


تشويق به سن و درک کودک ونوع عمل او بستگي دارد . طبيعي است که کودک خردسال ، معني دوستي اولياء و تشويق آنها را به خوبي مي داند . براي کودک چهار ساله يک شکلات ممکن است به اندازه يک هديه قابل توجه که به فرد بزرگسال تقديم مي کنيم ، ارزش داشته باشد .


تشويق صور مختلفي دارد . گاه به صورت دلجويي است ، گاه يک عبارت محبت آميز ، برخي اوقات يک نگاه توأم با لبخند و نشاط ، زماني وعده تعريف يک قصه ، و گاهي دادن يک بسته کوچک مداد رنگي ، شيريني ، کتاب ، لباس ، اسباب بازي ، دفترچه ، توپ ، قلم ، مدال ، معرفي کردن سرصف و امثال آن .


اولياء و مربيان بايد با توجه به سن و سطح درک بچه و اوضاع و شرايط خاص زندگي و ارزش و اهميت کار او ، نوع تشويق و ميزان آن را انتخاب نمايند.


کودک در سال هاي اوليه زندگي بيش از هر چيز به جلب نظر والدين و اظهار محبت و بوسه ها و خنده ها و نوازشها و پرستاري هاي آنان نياز دارد .


وقتي بزرگتر شد به آفرين گفتن ، شکلات و شيريني و اسباب بازي و گردش يا مهماني رفتن ، و شنيدن داستان بيشتر علاقه دارد . در مرحله بعد به فوتبال و ورزش و کتاب داستان و تعريف و تمجيد و کفش و لباس نو و هديه ونمره خوب ، و مسافرت ، بيشتر علاقه مند مي شود . در مراحل بعدي به مسئوليت پذيرفتن ، مورد مشاوره قرار گرفتن ، قهرمان شدن ، مدال گرفتن ، در حضور جمع معرفي شدن ، بيشتر علاقه پيدا مي کند . بنابراين بهتر است با توجه به علايق کودک وسن وي ، تشويق ها نيز از همان نوع علايق وي باشد .

+ نوشته شده در دوشنبه 21 دی1388ساعت 3:7 بعد از ظهر توسط علی بازوبندی |